Hoşgeldiniz. Unutmayın, çok istiyorsanız mutlaka bir yolu vardır.!

biyografi nedir özellikleri nelerdir ? Kısaca Benzer Konulara da Bakmalısın Biyografi İle Öz Biyografi Arasındaki Fark Nedir Biyografi Nedir – Biyografinin Özellikleri Nelerdir Biyografi Türünün
  • 5 üzerinden 5.00   |  Oy Veren: 15      

  1. Kayıtsız Üye
    Sponsorlu Bağlantılar


    Biyografi Nedir Özellikleri

    Sponsorlu Bağlantılar










  2. Sponsorlu Bağlantılar




    Biyografi Nedir Özellikleri

    BİYOGRAFİ (HAYAT HİKAYESİ) OTOBİYOGRAFİ ( ÖZ YAŞAM ÖYKÜSÜ)

    Kendi alanlarında ünlü olmuş siyasetçi, bürokrat, asker, edebiyatçı, sporcu, bilim adamı, sanatçı, edebiyatçı, gazeteci, iş adamı vb.nin yaşam serüvenlerinin anlatıldığı, eserlerinin tanıtıldığı, ülkelerine ve insanlığına neler kazandırdıklarının ya da kaybettirdiklerinin dile getirildiği metinlere biyografi (hayat hikâyesi, yaşam öyküsü) denir. Eskiden bu tür metinlere tercüme-i hâl denirdi.

    Biyografi yazarı, metnini oluştururken şunlara dikkat etmelidir:

    1. Biyografi yazarı, bir bilim adamı titizliğiyle çalışmalı, tarafsız ve gerçekçi olmalıdır. Biyografisini anlattığı kişiye “dost-düşman, iyi-kötü” gibi kategorik yaklaşımların dışına çıkarak, “yaşamı ve eserleri, nesnel bakış açısıyla yansıtılacak bir kişi” olarak bakmalıdır. Yazarın öznel bir bakış açısına sahip olması; bazı gerçekleri çarpıtmasına ve söz konusu kişiyi övgüler ya da yergilerle anlatmasına yol açabilir ki bu da oluşturacağı metnin inandırıcılığına gölge düşürür.

    2. Biyografi yazarı, anlatacağı kişiyle ilgili birtakım araştırmalar yapmalı, metnini oluşturmaya daha sonra geçmelidir. Bu araştırmalar, bazı belgelerin incelenmesi, biyografisi yazılacak kişinin ve onu tanıyan kişilerin mektup, günlük ve anılarının okunması, biyografisi yazılacak kişinin yaşadığı döneme ait tarihî, siyasi, sosyal, edebî vb. olayların öğrenilmesi sürecini içerir. Biyografisi yazılacak kişi, hayattaysa kendisiyle mutlaka görüşülmeli, bu görüşmeler kayda geçirilmeli, mümkünse bunun için bir kamera kullanılmalıdır. Biyografisi yazılacak kişiyi tanıyanlar hayattaysa onlardan da söz konusu kişiyle ilgili bazı bilgiler alınmaya çalışılmalı, bu kişilerin anılarından yararlanma yoluna gidilmelidir. Yazarın yeri geldikçe bu bilgi, belge ve kişilerden söz ederek anlattıklarını bunlara dayandırması, hem o kişinin yaşamının tüm boyutlarıyla ortaya konmasını hem de oluşturulacak metnin inandırıcılık niteliğine sahip olmasını kolaylaştırır.

    3. Biyografiler, öğretici metin türleri içinde yer alır. Bilgilendirme, bu metinlerin temel yazılış amacıdır. Ama bir metnin, öğretici nitelikler taşıması o metnin aynı zamanda ilgi çekici bir metin olmasına engel değildir. Bir biyografi metninin hem bilgi verici hem de ilgi çekici olması, o metnin daha çok kişi tarafından okunmasını sağlar. Herkesçe bilinen gerçeklerin tekrarından öteye geçemeyen, merakları gideremeyen ve okuyucuda söz konusu kişiyle ilgili olarak “Bu kişinin yaşamında merak uyandıracak herhangi bir şey yok.” yargısının oluşmasına neden olan biyografi metinlerinin, ilgi çekici metinler olduklarını ve geniş bir okuyucu kitlesine hitap ettiklerini söylemek çok güçtür. Biyografi metni, biyografisi anlatılan kişinin “önemli” ve “farklı” taraflarının görülmesini sağlamalıdır. Bu da büyük ölçüde o kişinin diğer insanlardan farklı, özgün, sıra dışı niteliklerinin ortaya konmasına ve yaptıklarının toplumdaki etkilerinin dile getirilmesine bağlıdır.

    4. Bütün öğretici metinlerde olduğu gibi biyografi metinlerinde de anlaşılır olmak, temel şarttır. Bu tür metinlerin açık, yalın, duru, akıcı ve sürükleyici bir anlatıma sahip olması, okuyucuların bu metinlerde dile getirilenleri anlamalarını ve yorumlamalarını kolaylaştırır.

    5. Biyografiler, kültür ve uygarlık tarihi açısından büyük önem taşıyan metinlerdir. Bu metinler, önemli kişilerin hayatlarının, kişiliklerinin ve eserlerinin yeni kuşaklara tanıtılmasında önemli rol oynar. Kültürel değerlerin ve bu değerlerin yaratıcılarının geçmişin karanlıklarından çıkarılarak hayatın içine dâhil edilmesini, böylece de bu değerler sisteminin sürerlik kazanmasını sağlar.

    6. Biyografi metinlerinin kısalığı-uzunluğuyla ilgili bir sınır çizilemez. Bir biyografi metni antolojilerde, ansiklopedilerde, yıllıklarda, kitapların ilk sayfalarında ya da arka kapaklarında birkaç paragraf ya da sayfayla sınırlandırılmış olabileceği gibi birkaç yüz sayfalık uzun bir metin de olabilir. Bir kitap hacmine ulaşmayan biyografilerde; kişinin yaşamı, karakteristik özellikleri ve eserleri hakkında kısa bilgiler verilir, bunlar ana hatlarıyla belirtilir.

    7. Bir tek kişinin biyografisini ele alan, bu kişiyi bütün yönleriyle okuyuculara tanıtmayı amaçlayan, belli bir düzene göre oluşturulan biyografi kitapları, birer monografi olarak da değerlendirilebilir. Bu tür metinlerdeki düzeni Yrd. Doç. Dr. Ahmet Çoban’ın Ahmet Haşim’in biyografisini ele aldığı “Göller ve Çöller Şairi Ahmet Haşim” isimli yapıtından yola çıkarak somutlaştırabiliriz. Yazar bu yapıtında Ahmet Haşim’in hayat hikâyesini, türlü özelliklerini ve şiirlerini şu başlıklar altında incelemiştir:

    Kişilerinin hayat hikâyelerinin romanlaştırılarak anlatılmasıyla oluşturulan metinlere biyografik roman denir. Biyografik roman, bir biyografi değil, romandır. Bu tür metinler, öğretici metinler içinde değil edebî metinler içinde ele alınır. Bu tür metinlerin, kurgulanmasında biyografik ögelerden geniş ölçüde yararlanılır. Oğuz Atay’ın Bir Bilim Adamının Romanı, Beşir Ayvazoğlu’nun Bozgunda Fetih Rüyası isimli eserleri bu tür eserlere örnek gösterilebilir.

    Bazı kişiler kendi hayat hikâyelerini kaleme almış, bir anlamda kendi biyografilerini kendileri yazmışlardır. Bu şekilde oluşturulan eserlere otobiyografi denir.

    Biyografi, otobiyografi ve anı metinleri arasında önemli benzerlikler vardır. Bu metin türlerinin ayırıcı özelliklerinden yola çıkarak şöyle bir karşılaştırma yapabiliriz:

    1. Üç metin türü de kişisel yaşamı konu alan metin türleri içinde yer alır.

    2. Üç metin türünde de bilgi verme işlevi ağır basar.

    3. Biyografi metinleri öyküleyici, betimleyici ve açıklayıcı anlatımla yazılmış metin parçalarından oluşur. Kişi merkezli anılar, betimleyici; olay merkezli anılar ise öyküleyici anlatımın ağır bastığı metinlerdir. Otobiyografik metinlerde ise daha çok öyküleyici anlatımdan yararlanılır.

    4. Biyografi metinlerinde, dil genellikle gön-dergesel işlevde kullanılır. Otobiyografi ve anı metinlerinde ise bu işlevinin yanında heyecana bağlı işlevde de kullanılır.

    5. Anı ve otobiyografide, yazar, kendi yaşamını anlatır. Biyografide ise bir başka kişinin yaşamını anlatır. Anı ve otobiyografi metinlerinde anlatıcı, olayların yaşayanı, tanığı olarak metinde yeri geldikçe öznel bir tutum takınmaktan çekinmeyen yazarın kendisidir. Biyografide ise anlatıcı, kurmaca metinlerin ilâhi bakış açısına sahip anlatıcıları gibi sadece olayları anlatmakla ve bilgi vermekle yetinen üçüncü bir kişidir. Bu nedenle de anı ve otobiyografi metinlerinde birinci tekil kişiye göre çekimlenmiş geçmiş zaman (bilinen ve öğrenilen geçmiş zamanlar, hikâye ve rivâyet birleşik zamanlar) anlamı taşıyan yüklemler daha ağırlıklı kullanılır. Biyografilerde ise daha çok üçüncü tekil kişiye göre çekimlenmiş geçmiş zaman ya da geniş zaman anlamı taşıyan yüklemler kullanılır.

    6. Anı yazarı, yaşadıklarından ve tanık olduklarından kendisine göre bir seçme yapar ve bunları birer kesit biçiminde parça parça anlatır. Biyografiler ise daha bütünlüklü, daha kesintisiz metinlerdir. Biyografi metni, bir inceleme sonucunda oluşturulduğundan belki metne konu olan kişinin bile bilmediği, onun hayatı, ailesi vb. ilgili çeşitli bilgiler içerebilir. Okuyucu, bir anı metnini okuduktan sonra o kişinin yaşamıyla ilgili bazı olaylar ve şahıslar hakkında bilgi sahibi olabilir. Ama okudukları, yazarın kendi yaşamından başkaları okusun diye seçtiği sahnelerdir. Yani hikâyenin tamamı, belki de gerçeği değildir. Yazar, bu metinde birçok şeyi atlamış, unutmuş, yanlış anlatmış ya da hiç anlatmamış olabilir. Biyografi metinlerinde böyle bir durumun söz konusu olmamasına dikkat edilir.

    7. Otobiyografiler, içerikleri nedeniyle metin türleri içinde en çok anılarla benzerlik gösterir. Anılarla otobiyografi metinleri arasındaki en önemli fark, bu metinlerin odak noktasında kimin bulunduğuyla ilgilidir. Bu anlamda otobiyografinin merkezinde “yazarın kendisi”nin, anının merkezinde ise “yazarın kendisinin ve çevresi”nin bulunduğunu söyleyebiliriz. Yani otobiyografi anıya göre daha “ben” merkezli bir metin türüdür. Otobiyografide sadece “ben”, anıda ise “ben ve çevrem” vardır. Otobiyografi yazarı sadece kendi yaşadıklarını, kendi özel dünyasını, kendi duygu, düşünce ve eğilimlerini anlatır. Ama anı yazarı bazen kendisini geriye çeker ve sadece çevresini, çevresindeki olay ve kişileri, onlarla ilgili gözlem ve izlenimlerini dile getirir, yaşadıklarından çok tanık olduklarını ve duyduklarını anlatır. Hacimli bir kitaptan alıntılanmış bir metin parçasından yola çıkarak o kitabın bir anı mı yoksa otobiyografi mi olduğuna karar vermek olanaksızdır. Buna karar verilebilmesi için o kitabın tümünün okunması gerekir. Anıyla otobiyografi arasındaki farklardan biri de -bu farkın bütün metinleri kapsadığı söylenemez- otobiyografinin anıya göre daha kesintisiz, hayatı daha genişliğine kucaklayan, bütünlüklü bir metin türü olmasıdır. Yukarıdaki maddede de belirttiğimiz gibi anılar; olayların, yaşamdan birer kesit biçiminde anlatıldığı metinlerdir.

    Bir kişinin karakteristik özellikleriyle tanıtılması amacıyla yazılan kısa metinlere ve metin parçalarına portre denir. Kişinin sadece dış görünüşünün anlatıldığı portreye fiziksel portre; iç dünyasının, alışkanlıklarının, duygularının anlatıldığı portreye ise ruhsal portre (psikolojik, tinsel portre) denir. Portre metinlerinin çoğunda fiziksel ve ruhsal özellikler bir arada verilir. Portreler, çoğunlukla betimleyici anlatım türü kullanılarak oluşturulur.

    Portre, portresi çizilen kişiyle ilgili bir anının anlatılması, o anının daha anlaşılır olmasının sağlanması ve metnin içerik bakımından zenginleştirilmesi için kullanılıyorsa bu tür metinlerde hem bir anı anlatılıyor hem de bir portre çiziliyor demektir. Bir bölümünde geçmişe dair ortak bir yaşanmışlığın yani bir anının anlatıldığı, bir bölümünde de söz konusu kişinin portresinin çizildiği bu tür anı metinlerine anı-portre denir.

    Portre biçiminde oluşturulmuş metin parçaları biyografi metinlerinde de kullanılabilir. Hemen hemen bütün biyografilerde, özellikle de geniş hacimli biyografilerde bu tür metin parçalarına yer verilir. Çünkü başarılı ve kapsamlı bir biyografi metni, söz konusu kişinin yapıp ettiklerinin anlatılmasıyla sınırlandırılabilecek kadar dar kapsamlı olamaz. Bu tür metinlerde söz konusu kişinin yaşam serüveninin anlatılması kadar onun fiziksel ve tinsel özelliklerinin anlatılması da çoğunlukla bir zorunluluğa dönüşür.

    Biyografi yazarı, anı yazarından farklı olarak ortak bir yaşanmışlığın, bir anının anlatılması amacıyla değil, bir kişinin hayat hikâyesinin tüm yönleriyle okuyuculara aktarılması amacıyla kişinin portresine yer verir.

    Anı metinlerinde kullanılan portrelerle bazı röportaj metinlerinde kullanılan portreler büyük ölçüde benzerlik gösterir. Aralarındaki fark şudur: Anı, geçmişte kalmış olay ve kişilerle ilgili gözlem ve izlenimlerin hatırlanması ve sonradan anlatılması üzerine kurulmuş bir türdür. Röportaj ise güncele dayalıdır, genişletilmiş ve derinleştirilmiş haber yazısıdır. Röportaj metinlerindeki portreler, geçmişte kalmış ortak bir yaşanmışlığın, bir anının anlatılması amacıyla değil, güncel bir habere konu olan bir kişinin daha yakından tanıtılması amacıyla çizilir.

    Portre biçiminde oluşturulmuş metin parçaları; mektup, günlük, deneme, haber yazısı, gezi yazısı gibi öğretici metinlerle roman ve hikâye gibi olay çevresinde gelişen edebî metinlerde, hatta coşku ve heyecanı dile getiren metinlerde (şiirlerde) de kullanılabilir.

    Kaynak: Esen Yayınları, 11. Sınıf Dil ve Anlatım Kitabı



  3. Aradığınız Bilgiyi Bulamadıysanız Üye Olmadan
    BURAYA Tıklayarak Sorunuzu Düzgün Bir Başlık ile Yazabilirsiniz.
 

 

<b>Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin</b> Yorum Yaparak Bu Konunun Geliştirilmesine Yardımcı Olabilirsin


:

Powered by vBulletin® Version 4.2.5
Copyright ©2000 - 2018, Jelsoft Enterprises Ltd.
mektup örnekleri